printversie:
(geen PDF? klik hier)

Zie ook: dossier economie
01/01/06

Prijstransparantie

Sylvain Coiplet

Het succes van fair trade toont aan, dat consumenten in toenemende mate geïnteresseerd zijn hoe prijzen ontstaan om daar vervolgens bij hun koopbeslissing rekening mee te houden. Door meer prijstransparantie zou de natuurvoedingshandel hierin een voortrekkersrol kunnen spelen.

Prijsvergelijking -Eerlijke handel met de boeren

In Zwitserland wordt inmiddels elke vierde banaan ‘eerlijk’ verkocht. De consument is dus bereid meer te betalen, omdat hij erop kan vertrouwen dat de toeslag aan boeren in ontwikkelingslanden ten goede komt. Zij vinden het niet genoeg om bij het vergelijken van prijzen alleen met eindprijzen rekening te houden.
Dezelfde houding hebben veel consumenten ook ten opzichte van de boeren in Europa. In de laatste jaren maken meer en meer supermarkten bio-produkten betaalbaar. Veel consumenten vragen zich daarbij af wie hier nu uiteindelijk aan het kortste eind trekt. Zij zouden niet ten koste van de boeren willen besparen. Dit des te meer aangezien ze vaak uit eigen ervaring weten dat deze boeren ondanks hard werken meestal niet tot de grootverdieners behoren. Veel biologische boerderijen besteden veel tijd aan PR en publiciteit. Ze nodigen consumenten en soms hele schoolklassen uit om een kijkje te nemen of zelfs een dag of langer mee te werken. En steeds meer boeren durven het zelfs aan om de boekhouding openbaar te maken. Door al dit directe menselijke contact wordt de consument ontvankelijker voor de belangen van biologische boeren.

In Nederland kennen we de jaarlijkse open dagen op de EKO- en BD-boerderijen

Prijsvergelijking -Een consumenteninitiatief

Ook in Zwitserland, hebben consumentenvertegen-woordigers binnen de Demeter Bond (belangenorgaan van de biologisch-dynamische landbouw in Zwitserland, EB) erop aangedrongen op de verpakkingen van BD-landbouwprodukten gedetailleerde informatie over de prijsopbouw aan te geven. Er zou vermeld moeten worden welk deel van de winkelprijs naar de boeren, welk deel naar de transporteur, de verwerkingsbedrijven, de groothandel en de winkel gaat.
Over dit voorstel werd binnen de Demeter Bond stevig gediscussieerd. Naast de consumentenvertegenwoordigers waren eigenlijk ook de vertegenwoordigers van de boeren hiervoor. Tot een doorbraak is het echter niet gekomen, uit angst door de handel geboycot te worden. Juist in de natuurvoedingsbranche zijn er nog veel kleine winkels. Om ondanks de geringere omzet te overleven, hebben deze geen andere keuze dan met relatief hoge prijzen te werken. Ze zouden in verlegenheid gebracht worden, wanneer op de verpakkingen duidelijk te zien zal zijn dat de hoge prijzen met name aan hen liggen.
Men ziet het echter aan het fair trade voorbeeld: consumenten zijn bereid een toeslag te betalen wanneer ze op basis van eigen inzicht kunnen erkennen waarom dat nodig is. Argumenten in het voordeel van kleine winkels ten opzichte van supermarkten en tegenwoordig zelfs natuurvoedingssupermarkten zijn natuurlijk ook te vinden, zoals bijvoorbeeld de mogelijkheid voor persoonlijk advies of een kortere reistijd. In het uiterste geval hoeft men enkel maar een blik in de boekhouding te geven, die er niet per definitie veel beter zal uitzien als die van de boerderij.

Prijsvergelijking -Wie doet er mee?

Duidelijk is in elk geval, dat bovenal consumenten en biologische boeren – maar ook fabrikanten- meer prijstransparantie wensen. Zij zouden nu naar gelijkgestemden in de handelsbranche moeten zoeken. Misschien kunnen hier natuurvoedingssupermarkten zoals Alnatura een voortrekkersrol spelen. Hen wordt – meestal ten onrechte- verweten, alleen gunstige prijzen te kunnen bieden door het onder druk zetten van biologische boeren. Een gedifferentieerde prijsopgave zou hier duidelijkheid verschaffen. Bij hun huismerken hebben ze bovendien nog in hun dubbelrol als fabrikant en handelaar het voordeel dat ze bijzonder makkelijk een dergelijk prijsopschrift kunnen maken.

Dit artikel verscheen in 2004 in het huisorgaan van Alnatura.Sylvain Coiplet is oprichter van het Institut für Soziale Dreigliederung in Berlijn. (Vertaling EC Bakker)
Zie voor Nederlandse teksten: http://www.driegeleding.org